Showing posts with label ginideach. Show all posts
Showing posts with label ginideach. Show all posts

Saturday, July 4, 2009

Luimneach

Chuir an díospóireacht bheag a bhí ar siúl anseo inniu maidir le hainmfhocail a chríochnaíonn ar 'ín' a bheith firinscneach nó baininscneach mé ag smaoineamh ar rann beag, luimneach beag/bheag (an ionann inscne don rann agus don chathair?) a scríobh mé cúpla bliain ó shin:

Bhí múinteoir an-tugtha don ghinideach
Dúirt na scoláirí go raibh sé sin amaideach
Nach cuma sa tsioc
Barr cnoic nó barr cnoc
Tá an teanga seo marbh ag an ghramadach!

Friday, June 5, 2009

Le ceartú???

Tá Margaret ag tosacht de mo cheartú. Bhí mé ag caint léi an lá faoi dheireadh agus ag míniú dithe go mbeadh muid ag dul ar an bhád. Thiontaigh sí chugam agus dúirt sí: "Bád, an t-ainm atá air, Daidí." Níl an Tuiseal Tabhartach ar a toil go maith aici go fóill agus shíl sí go raibh botún á dhéanamh agam le 'ar an bHád'. Tharla sé cúpla uair le seachtain nó dhó anuas le focail eile fosta.
Níl iontas orm go mbíonn sí ag gabháil don cheartú, mar is minic a cheartaím féin a cuid cainte. Bíonn fadhb aici corruair leis na forainmneacha réamhfhoclacha, bíonn siad i gceart aici cuid den am ach uaireanta eile bíonn leithéidí: 'Thug sé sin do mise", "Bhí sé le tusa". Ní bhíonn mórán trioblóid leis an cheartú, níl agam le rá ach "Thug sé sin...", tuigeann sí go bhfuil rud contráilte ráite aici agus deir sí láithreach "...domhsa". As siocair go bhfuil taithí aici ar an cheartú agus ar rudaí a bheith ráite i gceart, is dócha go luíonn sé le ciall go mbeadh sí ag iarraidh mise a cheartú fosta.
Bím inmíoch mar sin féin. Níor mhaith liom a bheith a ceartú barraíocht. Tá sé tábhachtach go mbeadh rudaí i gceart, agus go háirithe nuair nach bhfuil an Ghaeilge le cluinstin mórán thart fá Leitir Ceanainn, go mbeadh bealach aici chun ceart na teanga a thabhairt léi.
Is fíor a rá fosta go bhfuil gramadach agus ceart na teanga go mór faoi bhagairt sa Ghaeltacht féin. Tá leithéidí 'Tá sé ag cur fuil' agus 'tá sé gasúr beag maith' cloiste agam. Ag brath ar an chainteoir, tá an ginideach, an tabhartach, an chopail agus na hinscní i mbaol a gcaillte. Dar ndóigh is i measc na n-óg is measa atá an scéal. Tá Gaeilge bhacach den chinéal ag cuid de chol ceathracha na bpáistí. 
Ní maith liom a bheith dá gceartú, mar is iontach an rud iad a bheith sásta Gaeilge a labhairt ar chor ar bith. Dá mothódh siad nach raibh a gcuid Gaeilge maith go leor agus dá mbeinnse ag iarraidh iad a cheartú an t-am uilig, chaillfeadh siad suim inti mar theanga an-ghasta. Tuigim, mar mhúinteoir, go dtig le barraíocht cáinte agus ceartaithe daoine a thiontú i d'éadan, go bhfuil sé tábhachtach a bheith dearfach faoi iarrachtaí páistí agus neamhiontas a dhéanamh de mheancóga corruair.
Bhfuil duine ar bith amuigh ansin a bhfuil taithí acu ar fhadhb den chinéal seo. Fáilte mhór roimh chomhairle nó tuairimí faoin dóigh is fearr chun ceart na Gaeilge a chinntiú gan an iomarca ceartaithe!