Seo dán atá idir lámha agam san am i láthair. Tá mé measartha sásta leis, ach is é an deacracht atá agamsa nó go dtagaim ar ais chuig mo chuid dánta arís agus arís eile, ní bhím a choíche sásta leo...
Dán do Mhargaret
Gormbhrat Ghabriel ag síniú sa spéir
bogbholadh sáile mar thúis ar an ghaoth
tá giúsadáin ag lúbadh dá n-ísliú go humhal
roimh an néamhann beag ansiúd ina luí.
Ní raibh ariamh agus ní bheidh a choíche
a leithéid de ghnaoi i ngirseach chaoin,
is atá le feiceáil i ngileacht do shúl
nó i mboladh cumhra do chraicinn mhín.
Deir daoine go bhfuil séimh do shinsir
greannta ar do ghnúis, é ag lonrú geal,
guím níos fearr ná sin fá chéad duit,
a ghile, a bhanríon álainn aoibhiúil.
Is deir siad fosta nach bhfuil i ngáire bheag
do bheola ach ‘folláin sáithe’ – gaoth,
ní thuigeann siad go bhfuil rúin bheaga eadrainn
nach scaoilfear leis an tsaol a choíche.
Ag breathnú ort i do chodladh chiúin a chroí,
braithim gur ag teacht i dtír atá mo bhád,
go bhfuil néalta dubha an bhróin i bhfad uaim,
agus nach séidfear i mo threo-sa go deo iad.
Braithim i mblaisín beoga do phóige
go bhfuil mé ar oilithreacht ar thuras na n-aingeal
tchím parrthas i séideadh eorna do ghruaige
tig brí le mo shaol nuair a bheirim ar do lámh gheal.
* folláin sáithe … an gháire a thig ar pháistí óga, nach fíorgháire í ar chor ar bith, ach a thig de bharr gaoithe. (Nath atá coitianta sa bhaile ach nach bhfuil mé ábalta teacht air i bhfoclóir ar bith.)
Showing posts with label girseach. Show all posts
Showing posts with label girseach. Show all posts
Thursday, June 11, 2009
Saturday, June 6, 2009
An tAinm Ceart
Rugadh iníon bheag ag mo chol ceathrair ar an Déardaoin. Girseach bheag ghalánta atá inti. Tá sé i gcónaí suimiúil a bheith ag dul isteach chun na hotharlainne agus babaí úr a fheiceáil. Cé go raibh triúr de mo chuid féin agam le trí bliana anuas, chuir sé iontas orm chomh beag leochailleach is a bhí sí. Déanann tú dearmad chomh gasta sin.
Níl ainm ar bith acu go fóill. Dúirt mo chol ceathrair liom nach bhfuil nóisean dá laghad acu, cén t-ainm a roghnóidh siad. Mar a dúirt sí féin bhí siad ag smaoineamh air le 9 mí, ach fós níl aon cheann aimsithe acu.
Tá ainmneacha tábhachtach. Tá an oiread sin le tabhairt san áireamh agus ainm do phaiste á roghnú agat: Ainm clainne nó ainm úr; ainm traidisiúnta nó ainm faiseanta; ainm gaelach nó ainm gallda; litriú an ainm; ainm a léireofas pearsantacht nó tréith; ainm nach féidir a ghiorriú; ainm nach dtarraingeos magadh ar pháiste la níos faide anonn; ainm a bhfuil míniú ar leith leis; ainm a chuirfeas rud inteacht faoin chreideamh in iúl - Ní lia duine ná tuairim faoi na tosaíochtaí gur féidir a bheith ann nuair a thagann sé chuig páistí a ainmniú.
Nuair a tháinig sé chugainn féin, roghnaigh muid ainmneacha clainne. Chuir sé iontas ar roinnt daoine gur fhág muid na hainmneacha 'Margaret' agus 'Dan' i mBéarla ach gur thug muid an sloinne gaelach 'Mac/Nic a' Bhaird' orthu. Tá daoine ann a athraíonn go 'Máiréad agus Dónal' iad. Ní maith liom sin. Tugadh ainmneacha orthu ar chúiseanna ar leith - cúiseanna nach dtuigeann gach duine. Mothaím go bhful rud éigin a bhaint díofa nuair nach ndeirtear a n-ainmneacha i gceart. Tá tábhacht ag baint le hainmneacha, bíonn níos mó i gceist ná lipéid go díreach.
Sin ráite, tugaim faoi deara go dtugann Margaret 'Maggie' uirthi féin go minic. Níl aon deacracht agam le sin. Thig leis an duine féin a rogha rud a dhéanamh lena ainm, dar liom, ach tá sé fíor-thábhachtach go mbeadh meas ag daoine eile ar cibé rogha a dhéanann úineir an ainm.
De réir mar a théann muid in aois, ceanglaítear níos mó agus níos mó de phearsantacht, stair, saol, éachtaí, saothar, clann agus buanna an duine leis an ainm a iompraíonn sé nó sí. Bíonn muid ag iarraidh ár ndea-ainm a chosaint. Is ionann ionsaí a dhéanamh ar ainm is ionsaí a dhéanamh ar an duine féin.
Go minic caitear ainmneacha thart ar nós cuma liom, déantar giorrúcháin díofa, déantar leasainmneacha díofa, cuirtear as a riocht iad - go breá, más de réir toil an úinéara é, nó má dhéantar é le cion agus grá, ach ní hamhlaidh a bhíonn i gcónaí. Is rud é gur chóir do dhaoine a bheith ag smaoineamh air.
Mar sin, Helen agus Joe, glacaigí bhur gcuid ama ag roghnú ainm don ghirseach bheag ghleoite atá agaibh - is ceann de na rudaí is tábhachtaí a thabharfaidh sibh dithe é!
Níl ainm ar bith acu go fóill. Dúirt mo chol ceathrair liom nach bhfuil nóisean dá laghad acu, cén t-ainm a roghnóidh siad. Mar a dúirt sí féin bhí siad ag smaoineamh air le 9 mí, ach fós níl aon cheann aimsithe acu.
Tá ainmneacha tábhachtach. Tá an oiread sin le tabhairt san áireamh agus ainm do phaiste á roghnú agat: Ainm clainne nó ainm úr; ainm traidisiúnta nó ainm faiseanta; ainm gaelach nó ainm gallda; litriú an ainm; ainm a léireofas pearsantacht nó tréith; ainm nach féidir a ghiorriú; ainm nach dtarraingeos magadh ar pháiste la níos faide anonn; ainm a bhfuil míniú ar leith leis; ainm a chuirfeas rud inteacht faoin chreideamh in iúl - Ní lia duine ná tuairim faoi na tosaíochtaí gur féidir a bheith ann nuair a thagann sé chuig páistí a ainmniú.
Nuair a tháinig sé chugainn féin, roghnaigh muid ainmneacha clainne. Chuir sé iontas ar roinnt daoine gur fhág muid na hainmneacha 'Margaret' agus 'Dan' i mBéarla ach gur thug muid an sloinne gaelach 'Mac/Nic a' Bhaird' orthu. Tá daoine ann a athraíonn go 'Máiréad agus Dónal' iad. Ní maith liom sin. Tugadh ainmneacha orthu ar chúiseanna ar leith - cúiseanna nach dtuigeann gach duine. Mothaím go bhful rud éigin a bhaint díofa nuair nach ndeirtear a n-ainmneacha i gceart. Tá tábhacht ag baint le hainmneacha, bíonn níos mó i gceist ná lipéid go díreach.
Sin ráite, tugaim faoi deara go dtugann Margaret 'Maggie' uirthi féin go minic. Níl aon deacracht agam le sin. Thig leis an duine féin a rogha rud a dhéanamh lena ainm, dar liom, ach tá sé fíor-thábhachtach go mbeadh meas ag daoine eile ar cibé rogha a dhéanann úineir an ainm.
De réir mar a théann muid in aois, ceanglaítear níos mó agus níos mó de phearsantacht, stair, saol, éachtaí, saothar, clann agus buanna an duine leis an ainm a iompraíonn sé nó sí. Bíonn muid ag iarraidh ár ndea-ainm a chosaint. Is ionann ionsaí a dhéanamh ar ainm is ionsaí a dhéanamh ar an duine féin.
Go minic caitear ainmneacha thart ar nós cuma liom, déantar giorrúcháin díofa, déantar leasainmneacha díofa, cuirtear as a riocht iad - go breá, más de réir toil an úinéara é, nó má dhéantar é le cion agus grá, ach ní hamhlaidh a bhíonn i gcónaí. Is rud é gur chóir do dhaoine a bheith ag smaoineamh air.
Mar sin, Helen agus Joe, glacaigí bhur gcuid ama ag roghnú ainm don ghirseach bheag ghleoite atá agaibh - is ceann de na rudaí is tábhachtaí a thabharfaidh sibh dithe é!
Labels:
ainm,
drochúsáid,
gaelach,
girseach,
traidisiúnta
Subscribe to:
Posts (Atom)