Bah Humbug!

Scrooge atá baistithe orm ar scoil le gairid.

Tharla sé Dé Máirt seo chuaigh thart, nuair a tháinig mé amach as seomra na múinteoirí agus nuair a shiúil mé isteach i gcrann Nollag a bhí á chóiriú ag an mhúinteoir ceoil. Thóg mé raic! Ní mar gheall ar an timpiste beag a bhí agam ach as siocair go raibh sé de dhanaíocht ag duine inteacht an Nollaig a thabhairt isteach i mo shaol roimh an ochtú lá den mhí.

Bhí riail daingean agam le blianta gan aitheantas ar bith a thabhairt do fhéile lár an Gheimhridh go dtí go raibh an t-ochtú lá ann. Ní cheannóinn bronntanas, ní chuirfinn cárda, ní chuirfinn crann in airde, ní cheolfainn carúl, dhéanfainn mo sheacht ndícheall í a sheachaint mar Nollaig go dtí go mbeadh an dáta sin caite.

Ní haon drochmheas atá agam ar an fhéile. Is breá liom í, ach m'anam ó Dhia, níl ciall ar bith le tús a chur i Mí na Samhna le féile nach gcríochnóidh go dtí tús Mhí Eanáir. "Tá rud beag sparkle de dhíth orainn aimsir seo an recession", a dúirt an múinteoir ceoil liom. Ní bhfuair sí uaimse ach 'Bah Humbug".

Táthar ag magadh liom ó shin i seomra na múinteoirí. Faighim giota beaga tinsel i mbac an cholúir (focal.ie ag teip orm arís!), bíonn crónán bog 'Oíche chiúin' le cluinstin ó mhúinteoir nó dhó agus mé ag dul thar bráid, ach glacaim leis. Ná bíodh sé le rá ag aon duine gur ghéill mé ar mo chuid prionsabal riamh.

Fan go dtiocfaidh Dé Máirt. Tchífidh siad ansin, go dtiocfaidh athrú ar Ebenezer. Beidh sé ansin ina fhear a bheas lán de ghliondar agus beocht an tséasúir... ach ní oiread is bomaite amháin roimhe sin!

Chuir mé an feabhsaitheoir sa mhiasniteoir trí thimpiste!

Tháinig na staighre dár dteach úr inniu. Tá na doirsí crochta, na hurláir thíos, an chistin agus na seomraí folctha istigh agus beidh an trioc ag teacht an tseachtain seo chugainn. Nach mise atá ag súil leis an Nollaig! Bhí mí thar a bheith gnóitheach agam agus níl de dhíth orm anois ach sos agus scíste.

Bhí na páistí sa tobán tráthnóna. Is breá leo é, an triúr acu ag titim thar a chéile san uisce, ag splaiseáil agus ag scairdeadh uisce ormsa ná ar Mhamaí. Ní bhíonn aon deacracht iad a chur isteach ann, ach is gnách go mbíonn roinnt deor ann ar theacht amach dóibh.

Tá gruaig Mhargaret i ndiaidh éirí beagainín fada le tamall anuas agus bíonn deacrachtaí aici le clibíní ina gruaig. Leis an fhírinne a inse, ní bhíonn deacracht ar bith aici-sean leo, ach bíonn deacrachtaí agamsa leo, agus suím gach oíche chun iad a scuabadh amach. Thosaigh muid le gairid ag cur 'conditioner' ina gruaig agus tá sé ag oibriú amach go breá. Laghdú mór ar líon na gclibíní agus is fusa i bhfad ormsa é a cuid gruaig a scuabadh.

Tá fadhb ag mo ghirseach bhocht leis an fhocal, áfach. Ar dhóigh inteacht tá sé doiligh uirthi an fhuaim a fháil i gceart. "Con-dick-in-er" a bhí aici cúpla lá ó shin, "Con-dishwasher" a bhí aici anocht. Ní ag magadh atá mé!

Chuir sé mé ag smaoineamh ar na focail sin a bhíonn in úsáid againn. "Conditioner" agus "Dishwasher". Cé gur trí Ghaeilge atá na páistí á dtógáil againn, tá neart focal Béarla den chinéal thuas in úsáid againn. B'éigean domh 'focal.ie' a chuartú chun 'feabhsaitheoir' a fháil ar chonditioner agus bhí tuairim agam cheana féin gur 'miasniteoir' a thugtar ar dishwasher. Domhsa tá na focail sin go hiomlán mí-nadúrtha agus ní úsáidfinn riamh iad i ngnáthchaint. Seans gur falsacht teanga atá ann, ach tá fhios agam dá ndéarfainn leithéidí: "Chuir mé an feabhsaitheoir sa mhiasniteoir trí thimpiste" sa bhaile, go mbeadh daoine ag amharc orm amháil is go raibh dhá chloigeann orm.

An bhfuil gá i ndáiríre focal nua a chumadh chun freagra a thabhairt ar achan fhocal Béarla atá ann? Sílim uaireanta go mbeadh muid ní b'fhearr as glacadh le hiasachtaí ón Bhéarla, mar a bhí á dhéanamh againn le 500 bliain anuas, in áit focail a chumadh nach mbíonn comhthéacs acu i stair labhartha ná liteartha na teanga!

An teanga bheo í i ndáiríre má chaithfidh muid fanacht ar an Choiste Téarmaíochta nó ar fhoireann Fiontar chun focal a sholathár dúinn?

Na Chéad Choiscéimeanna

Tá Cara bheag ag siúl. Corraí mór i dteach s'againne inniu. Físcheamara ar obair i rith an trathnóna chun taifead a dhéanamh den ócáid mhór. Ba rud iontach é an lúchair agus an tsástacht a fheiceáil ina súile féin inniu. Shílfeá go raibh fhios aici go raibh céim mhór chun tosaigh tógtha aici sa tsaol. Bhí sí iontach sásta léi féin agus dar ndóigh bhí muid uilig dá moladh. B'fhéidir gurb é an moladh agus an aird a bhí dá sásamh, ach creidim go raibh níos mó ná sin i gceist.
Tá sé deacair a bheith ar an duine is óige, déarfainn. Beirt eile ina lánrith thart ort. Ní bhíodh sí ag gearáin ach ó bheith á coimhéad, tá fhios agam go raibh rún aici le cúpla mí anuas a bheith leo ag dreapadh agus ag léimnigh. Beidh rith an tí aici anois agus roimh i bhfad beidh rith an tsaoil aici.

Cé gur thosaigh an tráthnóna go maith, chuir 2 rud isteach ar phleisiúr an lae. Toradh an chluiche mhóir agus Foinse san Indo! Ba ghnách liom Foinse a cheannach gach seachtain. Ba é an t-aon pháipéar a cheannaínn. Bhí díomá orm anocht nuair a chonaic mé é. Tabharfaidh mé seans dó ar feadh cúpla seachtain eile, ach bheadh sé doiligh orm a bheith ag cur 1.80 euro i bpóca an Ridire Uí Raghallaigh ar mhaithe leis an lagiarracht a chonaic mé inniu. Déanaim go leor 'ar son na cúise', ach ní thabharfaidh grá don chúis thú ach bealach gairid.
Thig liom sólas amháin a thabhairt liom agus mé ag dul a luí anocht. Ar a laghad, is i mí na Samhna a thosaigh Cara ag siúl. Shiúil Margaret don chéad uair ar an 12 Iúil 2007 agus thosaigh Dan ag siúl ar an 12 Iúil 2008. Tá mo chairde fós ag magadh fúm agus faoina páistí beaga buí atá á thógáil agam. Do bharúil an mbeadh fáilte roimh mháirseálaithe le Gaeilge i nDroim Crí nó ar Bhóthar Gharbh Achaidh!!!

Cuimhní Samhraidh

Tháinig mé trasna ar an fhís seo a phostáil cara de mo chuid ar YouTube. Roinnt radharcanna de chúl Árainn Mhór (an áit is ansa linn beirt) atá ann.

Is é an ceol a mheall ar dtús mé, áfach. "Tighinn ar an mhuir a fear a phósas mi" le Capercaillie. Sin an t-amhrán a canadh ag ár mbainis nuair a bhí Suzanne ag teacht isteach sa teach pobail. Ardaíonn an físeán beag seo mo chroí agus muid ag fulaingt doineann an gheimhridh anseo i Leitir Ceanainn faoi láthair...

Balor na Súile Nimhe

Cheannaigh mé an leabhar 'Balor' leis an tSnáthaid Mhór inniu. Leabhar galánta atá ann. Tá an scéal inste go fileata agus tá máisiú an leabhair go seoigh. Caithfidh mé a admháil gurbh iad na pictiúirí a mheall a chéaduair mé. Tá an scéal ar eolas go maith agam agus chaith mé tamall fada ag breathnú fríd na léaráidí breátha. Is obair ealaíne amach is amach atá ann.

Cheannaigh mé leabhar eile dá gcuid, 'Gaiscíoch na Beilte Uaine' dhá bhliain ó shin agus bhain mé an-sult go deo as. Bhí fhios agam mar sin caidé a bhí romham nuar a chuir mé mo lámh i mo phóca inniu. Ní raibh aon díomá orm. Chuaigh obair agus allas isteach i dtairgeadh an leabhair. Tá an cóiriú agus an clóchur ealaíonta, tá dlúthdhiosca leis (cé nach bhfuair mé seans éisteacht leis go fóill) agus tá an scéal féin inste i nGaeilge shaibhir sholéite a thugann meas mar is ceart do thraidisiúin an bhéaloidis. Níl aon iontas orm gur bhain sé duais Reics Carló i mbliana.

Sin ráite, tá eagla orm é a thabhairt do na páistí. Cé go luaitear mar leabhar do pháistí é agus gur gradam do leabhar páistí é Gradam Reics Carló, déarfainn gurb iad na daoine fásta nó na déagóirí móra is mó a bhainfeadh sásamh as. Tá sé ro–ghalánta le cur isteach i lámha beaga.

Breithlá Cara a bhí ann inniu - bliain d'aois cheana féin - agus d'úsáid mé sin mar leithscéal chun é a cheannach. Dar liom féin, ní raibh airgead á chaitheamh agam orm féin ach ar mo iníon bheag. Tá eagla orm a rá, áfach, nach bhfeicfidh Cara nó aon duine eile acu radharc ar an leabhar arís go dtí go mbeidh siad mór go leor chun meas mar is ceart a bheith acu air!

Is fiú go mór é a cheannach!!

Bonnán Buí

Tháinig mé trasna ar an éan marbh seo inniu. Cé go bhfuil cuma mheasartha dhonn air sna pictiúirí seo, bhí cuma níos buí air agus é os comhair mo shúl.

Léim an Bonnán Buí - ceann de na hamhráin is fearr liom - isteach i mo chloigeann. Cé nach saineolaí éan mé, tá sé cloiste agam nach bhfuil bonnáin bhuí le feiceáil sa tír seo níos mó. An bhfuil dul ag aon duine an t-éan seo thíos a aithint?

Bheinn buíoch as aon eolas a chuideodh liom é a aithint, tá mise aineolach go maith ar an ábhar seo. :-(

Corn Uí Riada

Bhí sé de phribhléid agam a bheith ag obair ag Corn Uí Riada aréir. Ba é an jab a bhí le déanamh agamsa ná na hiomaitheoirí a thabhairt ar chúl ar ardáin, uisce, branda nó cibé rud eile a bhí de dhíth orthu a chur ar fáil dóibh.

Bhí sé an-suimiúil a bheith ag amharc orthu mar iomaitheoirí. An strus agus brú a bhí le feiceáil ar aghaidheanna cuid acu. Cuid acu ag siúl thart go neirbhíseach, cuid ina suí go ciúin a súile druidte acu amháil is gur ag dianmhacnamh a bhí siad.

"Tuige a chuireann muid muid féin fríd seo uilig?" a dúirt duine acu liom, í ag osnaíl léi.

Bhí imní, dóchas, lúchair, faitíos, bród, faoiseamh, tuirse agus sea, cuid den bhrón le feiceáil taobh thiar den ardán sin aréir - réimse leathan de

mhothúcháin an duine.

Dar ndóigh, thug cara de mo chuid, Doimnic Mac Giolla Bhríde, an duais mhór leis. Bhí fhios agam i ndiaidh an chéad amhrán a chas sé, Dónall Ó Maoláine, go raibh seans iontach aige. Tháinig sé ar ais ar chúl an ardáin agus aoibh shásta ar a aghaidh. Mhol sé go mór ag micreafón ag rá gur thug sé deis mhaith dó "playáil thart leis an amhrán". Bhí sé rud beag níos buartha faoin dara hamhrán, 'Máire Bhruinneall', chuaigh sé ar strae rud beag le focal nó dhó, ach ba léir nár shíl na moltóirí a dhath de sin!

Ní gá ach a rá go ndeachaigh an chóisir agus an ceiliúradh ar aghaidh i rith na hoíche. Níor bhain mé féin leaba amach go dtí i ndiaidh a seacht a chlog ar maidin!

Ar an drochuair, ní raibh mo ghuthán luchtaithe i gceart agam agus ní raibh mé ábalta pictiúirí nó fís a ghlacadh, agus mairfidh na cuimhní i bhfad!