Showing posts with label cumhacht focal. Show all posts
Showing posts with label cumhacht focal. Show all posts

Tuesday, June 16, 2009

Tá hata ar an charr!

Cheannaigh mé bocsa dín do mo charr inné. Beidh muid ag imeacht go dtí an Bhreatain Bheag agus Sasana ar laethanta saoire an tseachtain seo chugainn agus tá tuilleadh fairsinge de dhíth orainn sa charr.
Nuair a bhailigh mé Margaret agus Dan ón naíolann, agus nuair a chonaic siad é baineadh stad astu. Bhí cineál de eagla ar Mhargaret. "Ar cheannaigh tú carr úr?" a dúirt sí liom. Ní raibh faitíos de chinéal ar bith ar Dan. Léim sé suas agus síos ag síneadh méir ina threo ag scairtigh "Hata, hata, hata!"
Chuir sin mise agus Margaret ag gáire agus rinne muid jóc mór de - "Tá hata ar an charr!" Bhain siad an-sult go deo as. Ar an bhealach chun an bhaile, chum muid amhrán beag fá dtaobh de:
"Tá hata ar an charr
tá hata ar an charr
Hé hó mo dhaidí ó
tá hata ar an charr!" (fonn: the farmer has a wife)

Fá dheireadh an lae inné, bhí seacht véarsa déag againn. "Tá mámaí ina suí....", "Tá Dan ar an slide..." etc etc.
Bhí muid ag caint fá dtaobh de aréir - an dóigh go ndearna Dan ceangal idir an bocsa dín agus hata. Uaireanta tig Margaret amach le habairtí agus deir muid, cár chuala sí é sin? Tá sí ag an phointe anois, go dtig léi na focail atá aici a mhúnlú chun a tola féin agus a ciall féin a dhéanamh tríd iad a chur le chéile ar dhóigheanna difriúla. Níl sí ag brath níos mó ar an rud atá cloiste aici go minic a rá arís chun cibé rud atá uaithi a fháil. Sin atá á dhéanamh ag Dan, cé nach bhfuil seisean i bhfad ina diaidh-sa de réir cosúlachta.
Is dócha go bhfuil téarma éigin ag na saineolaíthe don chéim ag a bhfuil sí, níl fhios agam é, ach tá sé an-suimiúil. Cibé rud é, beidh an bocsa dín ina chuidiú mhór dúinn agus muid ag taisteal fríd an Bhreatain Bheag agus Sasana - cá bhfios, b'fhéidir go mbuailfidh muid isteach chuig Ascot. Do bharúil bhfuil duais acu don hata is fearr ata á chaitheamh ag carr....

Wednesday, May 6, 2009

Go raibh tú sona anocht, a Jessica!

Bhí mé ag aifreann cuimhniúcháin tráthnóna. Iarscoláire de mo chuid, Jessica, a fuair bás an mhí seo chuaigh thart. Níor chaith an ghirseach bhocht ach dhá bhliain is fiche ar an tsaol seo. Meiningíteas a thug a bás. Ba ócáid tragóideach agus truamhéileach í. 
Phreab mo pháistí féin isteach i m'intinn go minic i rith an aifrinn. Caidé mar a thiocfadh liom deileáil leis dá dtarlódh a dhath dóibh? Rinne mé tréaniarracht an smaoineamh scáfar sin a chur amach as m'intinn ach bhí sé deacair. Tá mo shaol athraithe ó bhun le trí bliana anuas acu. Níl aon dabht ann ach go bhfuil obair chrua i gceist le páistí a thógáil is go mbím tuirseach de shíor, ach ar ór na cruinne ní rachainn siar. Níl a fhios agam cén dóigh a rachainn ar aghaidh gan iad.
Labhair mé le máthair Jessica i ndiaidh an aifrinn. Labhair sí liom faoina hiníon. Thosaigh sí ag tochailt cuimhní. D'inis sí domh faoi dhialann de chuid Jessica a fuair sí, go raibh mé luaite ann, go ndeachaigh mé i bhfeidhm ar an chailín óg ar dhóigh dhearfach inteacht. Chonacthas domh go raibh sí ag iarraidh labhairt faoina hiníon ach go raibh sé doiligh uirthi. Bhí sí ag iarraidh a bheith láidir ach ba léir nach raibh sí i bhfad ar shiúl ón chaoineadh fhras. Bean mhisniúil chróga bhriste atá inti.
Cén fáth nach bhfuil focal againn do thuismitheoir a bhfuil páiste caillte acu? Tá an focal 'dílleachta' againn don pháiste a chaill tuismitheoir, tá 'baintreach' againn don duine a chaileann céile, ach níl aon fhocal (go bhfios domhsa) ann fá choinne tuismitheoir a bhfuil mac nó iníon caillte acu - i mBéarla nó i nGaeilge. Seans go bhféadfadh saineolaí inteacht mé a cheartú anseo, ach ní heol domh aon fhocal a bheith ann. 
Cén fáth? An tabú é? An rud é nach mbímid ag iarraidh labhairt faoi, rud gur mhaith linn a sheachaint. Tá cumhacht ag focail. Tugann siad brí agus míniú do rudaí. Cuireann muid smacht ar rudaí tríd iad a ainmniú agus a rangú. Is féidir iad a phlé agus iarracht a dhéanamh iad a thuigbheáil nuair atá téarma againn dóibh. Seans nach mbímid ag iarraidh a bheith ag smaoineamh ar bhásanna anabaí agus gur sin an fáth nár cumadh focal riamh don choincheap úd, níl a fhios agam!

Thug mé barróg a bhí rud beag níos dlúithe agus póg a bhí rud beag níos míne do na páistí sula ndeachaigh siad a luí anocht.